الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

29

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

باب الراء ربب : الرَّبّ : در اصل به معنى تربيت و پرورش است يعنى ايجاد كردن حالتى پس از حالتى ديگر در چيزى تا به حدّ نهائى و تمام و كمال آن برسد . مىگويند - رَبَّهُ و رَبَّاهُ و رَبَّبَهُ : او را تربيت كرد و پرورشش داد . لَأَنْ يَرُبَّنِي رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ يَرُبَّنِي رَجُلٌ مِنْ هَوَازِنَ . : گفته شده اگر مردمى از قريش ( تبار و نياى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مرا تربيت كند خوشتر دارم از اينكه مردمى از هوازن مرا پرورش دهند . پس - الرّب - مصدر است كه بطور استعاره بجاى فاعل به كار رفته است . ( هوازن - قبيله‌اى است از يمن كه جزء يكى از مخاليف يمن است و هوزن نام پرنده‌اى است . معجم البلدان 5 / 420 ) . الرّب : بطور مطلق جز براى خداى تعالى گفته نمىشود كه او متكفّل مصالح موجودات و آفريده‌هاست . مثل اينكه خداى تعالى گويد : ( بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ وَ رَبٌّ غَفُورٌ - 15 / سبأ ) و بر اين معنى گويد : ( وَ لا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلائِكَةَ وَ النَّبِيِّينَ أَرْباباً - 10 / آل عمران ) يعنى آلهه‌اى ، مىپنداشتند كه فرشتگان و پيامبران ، باريتعالى و پروردگار و مسبّب اسبابند ( ايجاد كننده پديده‌ها ) و نيز آنها عهده‌دار مصالح بندگانند . واژهء - ربّ - در حالت اضافه به خداوند و غير از او به كار مىرود ، در آيات :